Το ουρλιαχτό του Δεκέμβρη

Θυμάμαι ξύπνησα απ’ το θυροτηλέφωνο. Το μεθυσμένο μου κεφάλι κουδούνισε μαζί με την επίμονη διάθεση του επισκέπτη. Ήταν πρωί Κυριακής. Η κυρία με το χαμηλωμένο βλέμμα θα μου καθάριζε το σπίτι.
Εκείνη μου το είπε.
Ενώ εγώ μπεκρόπινα σε κάποιο μπαρ του κέντρου, κάποιος μπάτσος είχε σκοτώσει ένα δεκαπεντάχρονο παιδί με μια σφαίρα στην καρδιά, μερικά στενά πιο πέρα.
Από τη μια στιγμή στην άλλη, τέρμα η ζωή. Σκοτάδι...
Βούρκωσα. Βγήκα στο μπαλκόνι.
Ο ουρανός απέραντος, καταγάλανος, μα η ψυχή μου είχε γεμίσει φουγάρα και μαύρη αιθάλη και εργοστάσια κι ένα τάνκς που γκρέμιζε την πύλη του Πολυτεχνείου και χιλιάδες σηκωμένες γροθιές.
Τα δάκρυα ήρθαν πάλι.
Μπήκα στον πειρασμό να ανοίξω την τηλεόραση. Η Ερμού είχε πυρποληθεί. Χάος. Πήρα το κινητό και τηλεφώνησα στους φίλους. Σε λίγες ώρες ξεκίναγε πορεία. Ποιος την κάλεσε άραγε; Οι μπαχαλάκηδες, οι κοκκινόμαυροι ή κόκκινοι μήπως; Για τους ανθρώπους με τα ακριβά κουστούμια που φιγουράρουν στο γυαλί, έτσι κι αλλιώς, όλοι το ίδιο είναι. Επικίνδυνοι...
Λίγες ώρες αργότερα όταν επισκέφτηκα την Ερμού δεν έδειχνε να ναι το ίδιο πληγωμένη. Η TV μεγεθύνει.
Την πορεία δεν την αντάμωσα. Ίσως γιατί φοβήθηκα τους μαύρους. Όχι τους ίδιους φυσικά. Από τους ίδιους τι θα μπορούσα να φοβηθώ; Το γεγονός, όμως ότι τραβάνε τους μπάτσους σαν μαγνήτης είναι πολύ επικίνδυνο για καθένα που δεν έχει βαρβαρική καταγωγή.
Tο βράδυ στις ειδήσεις η Αλεξάνδρας θύμιζε Γένοβα. Στον ύπνο μου είδα κοκκινόμαυρους εφιάλτες. Οι ώρες πέρασαν σαν μια στιγμή στον κόσμο του Μορφέα, ξημέρωσε Δευτέρα και πήγα στη δουλειά. Κάθισα στην καρέκλα του γραφείου μου, λες και ήμουν θανατοποινίτης κι όπου να ‘ταν θα μου περνούσαν τα καλώδια, θα κατέβαζαν το μοχλό.
Το κάλεσμα για την πορεία της Δευτέρας αυτή τη φορά ήταν γενικό. Φεύγοντας από τη δουλειά άκουγα στο ραδιόφωνο τους ανταποκριτές. Μας έλεγαν να μην φοβόμαστε. Μας καλούσαν να πάμε στην πορεία. «Είμαστε πολλοί συγκεντρωμένοι», λέγανε, «χιλιάδες!» Φυσικά δεν είχα πει σε κανέναν στη δουλειά πού θα πήγαινα. Οι εποχές έχουν αλλάξει.
Όταν έφτασα στην Ομόνοια είχε σκοτεινιάσει. Βγαίνοντας από τον ηλεκτρικό, άκουσα το πλήθος, εκρήξεις, είδα ανθρώπους να τρέχουν να ξεφύγουν από κάτι που δεν έβλεπα. Έψαξα τους συντρόφους μέσα στο χάος και τελικά τους βρήκα.
Μπήκα κι εγώ στο μπλοκ, ενώ ανέβαινε τη Σταδίου με κατεύθυνση προς το Σύνταγμα. Ήμασταν δεκάδες χιλιάδες.
Θλίψη, οργή, συνωστισμός, σκοτάδι, ο αέρας μύριζε χημικά.
Και τότε ξεκίνησε ο πόλεμος.
Ήρθε ξαφνικά λες κι ο ηχολήπτης είχε μόλις βάλει άγαρμπα το βύσμα στην πρίζα και η συναυλία με διεστραμμένη noise music μόλις ξεκινούσε. Εκατοντάδες μεταλλικά χτυπήματα, σπασίματα, τζαμαρίες να καταρρέουν. Ήμουν στριμωγμένος από τρομαγμένες φάτσες. Δεν μπορούσα να δω καθαρά. Αισθανόμουν ένα σμήνος από εκατοντάδες μαύρες σφήκες να κινείται παράλληλα του κεντρικού ποταμού της πορείας και να επιτίθενται στα πάντα κάνοντας τρομερό θόρυβο.
Οι μπάτσοι άφαντοι, παραμόνευαν κάπου.
Τα χημικά που γέμισαν ξαφνικά την ατμόσφαιρα έκαναν τον τρόμο μέσα μας να θεριέψει. Γύρω μας τζαμαρίες διαλύονταν και παρά το συγχρονισμένο χιουχάρισμα του πλήθους προς τους μπάχαλους, ακολουθούσαν μολότοφ, κτίρια να καίγονται και αναρωτιόσουν αν έστω είχε ξεμείνει μέσα κάποιος από την βραδινή βάρδια... Στη σκέψη μου ήρθαν σκηνές από τις ειδήσεις της επόμενης μέρας, με κορμιά καρβουνιασμένα.
Η συγχορδία των εκκωφαντικών θορύβων και οι φωτιές συνέχιζαν με μεγαλύτερη ένταση. Εκλιπαρούσαμε κάποιον να πατήσει το pause για να αποδράσουμε από τον εφιάλτη. Κάποιος σύντροφος είδε ένα κουκουλοφόρο να σπάει ένα φαρμακείο κι αμέσως μετά να κάνει συλλήψεις.
Ήμασταν στριμωγμένοι, πατούσαμε ο ένας τον άλλο, κρατιόμασταν να μην ποδοπατηθούμε και τότε, τότε μας επιτέθηκαν οι μπάτσοι.
Όχι σε αυτούς που μιμούνταν τον Νέρωνα. Σε αυτούς έδωσαν χέρι βοηθείας...
Σε εμάς επιτέθηκαν. Σε μας που βαδίζαμε ο ένας δίπλα στον άλλο, ρομαντικοί ηλίθιοι μες στο χάος.

Οι επόμενες μέρες ήρθαν με πορείες και καταλήψεις παντού, σε όλη την Ελλάδα και συναυλίες στα προπύλαια και νέα μπάχαλα και άγρια καταστολή, πυροβολισμούς και μουσικές και συνθήματα στους τοίχους, στένσιλ, χρώματα.
Και όταν μπήκα στην κατάληψη της Λυρικής Σκηνής, μύρισα το Μάη...
Ο χρόνος κύλησε, οι παρουσιαστές των ειδήσεων έκαναν τη δουλειά τους, βοήθησε και η συντρόφισσα Αλέκα, και οι σύντροφοι ανανεωτικοί έβαλαν το χεράκι τους όσο έπρεπε.
Κι έτσι κάπως όλο και περισσότεροι τα έβαλαν μαζί μας.
Όχι μόνο με του μπαχαλάκηδες και τους προβοκάτορες. Με όλους όσοι βγήκαν στους δρόμους.
Μέχρι τώρα κάναμε ότι ακριβώς μας έλεγαν σπουδές, γλώσσες, μεταπτυχιακά, υπομονή, κυρίως υπομονή κι οδηγηθήκαμε σε ταπεινωτικό αδιέξοδο.
Και αυτοί σε αντάλλαγμα ποινικοποίησαν το ουρλιαχτό μας.
Οι πορείες των νέων που περικύκλωναν τα αστυνομικά τμήματα έγιναν πορείες ταραξιών κι ας μην συνέβαινε κάτι εκτός νόμου.
Μας διέταξαν λοιπόν να μείνουμε ήσυχοι, στα αυγά μας.
Μπορεί τα πράγματα να μην πήγαινα καλά, αλλά αυτό δεν σήμαινε ότι είχαμε το δικαίωμα να σηκώσουμε κεφάλι.
Για τους μπαχαλάκηδες, όποιοι κι αν είναι αυτοί, τι να πω. Οι ενέργειές τους, βούτυρο στο ψωμί των εξουσιαστών μας.
Η τυφλή βία, δυναμώνει τον εχθρό και γεμίζει το μυαλό του μικροαστού με σκατά.
Όσο για τους άλλους. Που μας έβρισαν. Και μας είπαν αλήτες.
Έχω να πω πως ήμασταν πολλοί.
Δεκάδες χιλιάδες αγανακτισμένοι νέοι.
Μπροστά μας οι μπάχαλοι ήταν ελάχιστοι.
Και οι μπάτσοι ακόμα πιο λίγοι.
Ήμασταν εκεί.
Και δεν ακουμπήσαμε τίποτα.
Μονάχα ουρλιάξαμε.
Και κλάψαμε.
Όχι για μια χαμένη ζωή.
Αλλά για χιλιάδες...


Vita Mi Barouak

Αναγκαστικός εμβολιασμός

Το ανατρίχιασμα των βλεφάρων μου
τα ασύμπτωτα σχήματα
σπονδή στον άνεμο των αλλαγών
ήρωες ισορροπιστές στο χάος
χωρίς σχοινί, ακτήμονες, τιποτένιοι.
Ο κόσμος προχωρά, δε σας χρειάζεται.
Ο κόσμος βουλιάζει στην ανυπαρξία
δε χρειάζεται τους επικήδειούς σας
μπορεί να πεθάνει μόνος
έτσι κι αλλιώς από μοναξιά πεθαίνει,
δεν υπάρχει πια κάτι να προβλέψετε.
Οι προφητείες αυτοεκπληρώθηκαν
σε έναν αυτοόμοιο κόσμο
ανυποψίαστο για το ότι
δεν γνωρίζει τίποτα άλλο
απ’ τον εαυτό του.
Του έπεσε βαριά η ύπαρξη
βαρύτατη η ζωή του
η ηδονή αποτρόπαιη
και η χαρά μόλυνση φρικτή,
αβάσταχτος ο πόνος να πετσοκοπείς
για να μπορείς να είσαι κι εσύ
άνθρωπος-ψέμα
και το ξεχνάς,
ξεχνάς τα πάντα
γιατί δεν υπάρχει χώρος αρκετός
για συσκευές, οδηγίες, υστερίες,
καλωδιώσεις, χάπια, μόδες,
απαγορεύσεις, εμφυτεύσεις, οθόνες,
ξαναμωραίνεσαι,
ξύπνα, το χιόνι σ’ έχει καλύψει
το χιόνι δε σταματά, ξύπνα
αν ένιωθες τι σου συμβαίνει
τα δάκρυά σου και μόνο θα σ’ έσωζαν,
μοναδικέ μου εαυτέ
το δέρμα σου έσχατο οχυρό μου.
Ζώσου με εκρηκτικά σ’ όλο το σώμα
και βγες έξω στον κόσμο που πέφτει
και σε τραβάει να πέσω μαζί τους.
Μη μ’ αγγίζετε. Αρκετά.
Είμαι μια βόμβα έτοιμη να εκραγεί
στο παραμικρό άγγιγμα της βελόνας σας.
Δε μου αφήσατε τίποτα που ν’ αξίζει
δε μπορώ πια να συνεχίσω
να κάνω το σαλίγκαρο.
Δε λείπει ο λόγος, η φωνή λείπει.
Θεέ μου μ’ ακούς; Θεέ μου κοιμήθηκες;
Ίσως αν κάνω κρότο δυνατό μ’ ακούσεις.
Αν νέοι κόσμοι εξαίσιοι καταφθάνουν
δε θα τους υποδεχθώ χωρίς τον εαυτό μου.
Κάποτε δεν έχει πιο πέρα,
ο καιρός των επιχειρημάτων περνάει
ο καιρός των ελπίδων και των συμμαχιών,
ξεγυμνώνονται όλα ως το κόκαλο
και ξεπηδάει η κυτταρική σου νοημοσύνη.
Γνωρίζεις πια, βλέπεις καθαρά ότι
αυτό που σε αποτελεί είναι
η απόφασή σου.

Αλέξης Δάρας

Εθελουσία έξοδος στον Καιάδα

Μας λένε πως πρέπει να μειώσουν τις συντάξεις, να αυξήσουν τις εισφορές, τα όρια συνταξιοδότησης.
Με άλλα λόγια να μας κάνουν «παράφυση» έρωτα χωρίς σάλιο, γιατί έχασαν τα λεφτά των ταμείων(τα λεφτά μας) στο χρηματιστηριακό μπαρμπούτι. Και φυσικά, δεν μας ποθούνε όλους. Οι μαμάδες, οι μπαμπάδες, οι θείες και οι θείοι μας που έχουν σχετικώς σιτέψει δεν θα λάβουν μέρος στο ομαδικό σεξ. Θα τη βγάλουν ζάχαρη παρακολουθώντας με αγωνία(ομολογουμένως) από τον εξώστη. Πετώντας μας το μάννα για να επιβιώσουμε. Δυστυχώς για εμάς, τα όρνια λιγουρεύονται το πεταχτό κωλαράκι της νέας γενιάς. Το επαναστατικό υποκείμενο του Δεκέμβρη.

Κουφάλες, μπορούμε να βρούμε μόνοι μας τη λύση.
Όχι με λογιστικά τερτίπια, αλλά με κόλπα μαγικά, ρομαντικά κι ονειρεμένα. Ας ακολουθήσουμε λοιπόν το παράδειγμα του συγγραφέα του Δικαιώματος στην Τεμπελιά.

Ο Πωλ και η Λάουρα Λαφάργκ αυτοκτόνησαν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα με ένεση υδροκυανίου. Στο σημείωμα που άφησε ο Λαφάργκ, γράφει: "Υγιής στο σώμα και το πνεύμα, αυτοκτονώ, πριν τα ανελέητα γηρατιά, που θα μου αποσπούν μία μία τις απολαύσεις και τις χαρές της ζωής και θα μου αφαιρούν τις σωματικές και πνευματικές δυνάμεις, συντρίψουν τη θέλησή μου και με κάνουν βάρος στον εαυτό μου και στους άλλους. Από χρόνια έχω υποσχεθεί στον εαυτό μου να μην περάσω τα εβδομήντα [...]

Ας επιλέξουμε, λοιπόν, όταν έρθει ώρα, αντί για τη σύνταξη, την εθελουσία έξοδο στον Καιάδα...

Vita Mi Barouak

Το Ύστατο Σήμερα

Το Ύστατο Σήμερα του Χάουαρντ Μπάρκερ (σε σκηνοθεσία του Λευτέρη Βογιατζή) είναι κάτι πολύ περισσότερο από ψυχογράφημα. Πρόκειται για ένα θεατρικό δοκίμιο το οποίο ξεκινώντας από την έννοια των κακών ειδήσεων, στοχάζεται πάνω στην τέχνη της αφήγησης την οποία χρησιμοποιεί για να μας προβληματίσει πάνω στο θέμα της ατομικής και συλλογικής τραγωδίας που μπορεί να σε μετατρέψει σε σίφούνα, δολοφόνο ή να σε καταδικάσει στην αιώνια δουλεία, να σε αφήσει παθητικό και ασήμαντο.

Έργο εγκεφαλικό, στατικό, με σκηνικό που παρεμβαίνει και δυναμιτίζει την ατμόσφαιρα. Το σκοτάδι παίζει με το φως και την άλλη πλευρά του καθρέπτη, στήνει διάλογο με τη ζωή και το θάνατο, την καθημερινότητα που καταρρέει από τη μια στην άλλη στιγμή και ξαναχτίζεται ή αφήνεται στο χάος.

Οι ερμηνευτές ακροβατούν εσωτερικά. Μέσα σε ένα κουρείο. Μόνοι οι δυο τους. Ένας κουρέας. Κι ένας πελάτης που λατρεύει να φέρνει κακές ειδήσεις.

Σκηνοθ.: Λ. Βογιατζής. Ερμηνεύουν: Λ. Βογιατζής, Δ. Ήμελλος. Μετάφρ.: Τζ. Μαστοράκη. Σκην.-κοστ.: Ελ. Μανωλοπούλου. Μουσ.: Θ. Αμπατζής, Στ. Γασπαράτος. Φωτ.: Λ. Παυλόπουλος.
(Κυκλάδων 11 και Κεφαλληνίας, Κυψέλη ,2108217877)

Vita Mi Barouak

17 Νοέμβρη 1973

Σε σχήμα κύβου

20 χρόνια από την πτώση του τείχους και τι; Στις πολύχρωμες αφίσες, στην οθόνη, ανάμεσα στις μουσικές των Fm βασιλεύουν τα παιδιά του Τιραμόλα. Η άρια φυλή. Λεπτά κορμιά, γυμνασμένοι κοιλιακοί, ύφος επιτυχημένου ηλίθιου. Φοράνε σέξι εσώρουχα, τακούνια, ταγιέρ, trendy μπουφάν, φοράνε ό,τι τους πληρώσουν.
Ποζάρουν. Χαμογελούν. Σε διαρκή επανάληψη. Ξανά και ξανά στο ρόλο του Επίκουρου, του Πλάτωνα, του Σωκράτη. Γιατί λέγε, λέγε κάτι θα μείνει.
Πρέπει να χάσω κιλά, να τεντωθώ, επειγόντως, πάνω στο κρεβάτι του Προκρούστη. Να φοράω αστραφτερά brand, να αποκτήσω ύφος.
Το αισθάνομαι, σου λέω, μέσα μου φουντώνει. 20 χρόνια μετά την πτώση του τείχους, επιτέλους γίνομαι άριος. Αν δεν με πιστεύεις, ρίξε μια ματιά στα καινούργια μου παπούτσια. Με ψήλωσαν 3 πόντους.
Οδηγώ το αστραφτερό μου αυτοκίνητο αναζητώντας, επειγόντως, την κότα που θέλει να πετάξει. Ε όχι και ποια κότα; Βρουμ, βρουμ! Σταματώ στο φανάρι. Φτύνω αγανακτισμένος εκείνους που θέλουν να καθαρίσουν το παρμπρίζ μου. Ουστ από δω βρομόσκυλα, την κότα ψάχνω!
Έτσι μπράβο. Από μακριά κι αγαπημένοι. Εγώ στο joystick, ΠΥΡ κατά βούληση, κι εσείς να φλέγεστε μες στην οθόνη. Ο καθένας στη θέση του.
Οι μετανάστες στο πεδίο βολής. Οι άνεργοι με τους άνεργους. Οι μικρομεσαίοι αργήσατε, θέση θα βρείτε μονάχα δίπλα στους μικρούς ή στους άνεργους. Ελπίζω να βλέπετε από κει.
20 χρόνια από την πτώση του τείχους.
Σιγά το τείχος...
Εγώ έχω χτίσει καλύτερο.
Σε σχήμα κύβου.
Και μέσα του έχω κλειστεί.

Vita Mi Barouak

Τα αληθινά ξαφνιάσματα της Αντίστασης.

Σημείωμα στο περιθώριο της «Ψυχής Βαθιάς».

Οι τελευταίες μέρες του εμφυλίου στους κινηματογράφους. Είναι ο Π. Βούλγαρης στην νέα του ταινία «Ψυχή Βαθιά». Στις βουνοκορφές του Γράμμου δυο αδέλφια σε απέναντι πολεμικά οχυρώματα. Εδώ δεν θα διαβάσετε μια κινηματογραφική κριτική αλλά μια καθαρά προσωπική άποψη ενός θεατή. Το ζήτημα του εμφυλίου είναι πραγματικά μεγάλο. Οι ιστορίες του, που μπορεί να σου ξετυλιχτούν άμα ασχοληθείς με το θέμα, είναι συγκλονιστικές. Ο πόλεμος έτσι και αλλιώς είναι αποκρουστικός από την φύση του και ο εμφύλιος και ο ιμπεριαλιστικός. Δυστυχώς όμως η συγκεκριμένη ταινία είναι κατασκευασμένη για να τα έχει με όλους καλά. Τι εννοώ, ο δημιουργός χρησιμοποιεί και αναδεικνύει τα συναισθηματικά στοιχεία του δράματος ώστε να συμπληρώνουν και να αποδομούν τα ιστορικά και πολιτικά στοιχειά . Και αυτό για να προβάλει την ανιστόρητη και επιφανειακή άποψη του «αλληλοσπαραγμού».

Ο σκηνοθέτης αναδεικνύει τον «συναισθηματικό παράγοντα» για να επηρεάσει τα υπόλοιπα στοιχεία τις ταινίας. Δεν είναι τυχαίο που οι κεντρικοί του ήρωες είναι αδέλφια, τα ίδια συμβολίζουν τον εμφύλιο κάτι που όμως δεν είναι ο κανόνας σε μια τέτοια διαδικασία. Δεν αμφισβητώ ότι σίγουρα και βιολογικά αδέλφια έχουν βρεθεί σε τέτοια κατάσταση και ότι η φιγούρες των μανάδων ήταν και είναι τραγικές σε αυτές τις περιπτώσεις, αλλά πραγματικά το πρόβλημα είναι άλλου.

Η ταινία είναι ιστορική αλλά έχει την ιστορία γραμμένη εκεί που δεν παίρνει. Για παράδειγμα δεν υπάρχει ούτε μια αναφορά για το πώς βρεθήκαμε στο να γίνονται αυτές οι μάχες στα βουνά! Σκεφτείτε απλά ότι οι κουρελιασμένοι αντάρτες που βλέπουμε στην ταινία πριν λίγο καιρό σαν εθελοντές του ΕΛΑΣ και του ΕΑΜ κυριαρχούσαν σε όλη την χώρα. Είχαν κατατροπώσει τον χιτλερικό στρατό και όλη η Ευρώπη μιλούσε για το μεγαλύτερη αντίσταση. Εργάτες , αγρότες, διανοούμενοι και ιδιαίτερα οι φτωχοί νεολαίοι της καθημερινότητας ύψωσαν το ανάστημα τους στην βαρβαρότητα του 2^ου παγκοσμίου πολέμου, ίδια ξαφνιάσματα της φύσης. Δυστυχώς όμως ο δημιουργός παρουσιάζει το γεγονός αυτό λες και έγινε ξαφνικά χωρίς αιτία και τους αντάρτες σαν κάποια παιδάκια που δεν «ξέρουν». Αλήθεια, τι χλιαρή προσέγγιση και δεν είναι τυχαίο ότι η πιο προβληματικές ερμηνείες ήταν αυτές των ηθοποιών που έπαιζαν τους αντάρτες.

« Έλληνες να σκοτώνουν Έλληνες;» Λέει ο Θανάσης Βέγγος στην αρχή της ταινίας που πάει να παραλάβει τον νεκρό εγγονό του. Πολύ δυνατή σκηνή αλλά δεν δικαιολογεί πως φτάσαμε στον θάνατο του εγγονού που ήταν κληρωτός στον εθνικό στρατό. Ούτε μια αναφορά στην Αντίσταση, ούτε η επέμβαση των Άγγλων, ούτε ο Δεκέμβρης του ‘44 ούτε τίποτα. Φαίνονται όλα σαν να ήρθαν ξαφνικά σαν τα αμερικανικά αεροπλάνα με τις Ναπάλμ. Γιατί όλοι αυτοί που θέλουν να μας μιλήσουν για τον «αδελφοκτόνο» πόλεμο ξεχνούν ότι ο ΕΛΑΣ παρέδωσε τα όπλα του και οι ταγματασφαλίτες με τους χίτες έσφαζαν τους αντάρτες, άοπλους πια; Εύκολα ξεχνάμε το ανελέητο κυνηγητό των ανταρτών με φυλακίσεις και βασανισμούς. Είναι πραγματικά αστείες οι σκηνές που δείχνουν τους Αμερικανούς και Εθνικόφρονες Έλληνες αξιωματικούς να διαφωνούν για το πόσο οι επιθέσεις θα είναι καταστροφικές για τον αντίπαλο με τους δεύτερους να είναι πιο διστακτικοί.

Όσο και να προσπάθησε ο δημιουργός να κάνει το έργο «νεωτερικό» με διάφορα εφέ δεν το κατάφερε. Οι πολεμικές σκηνές αλά Σπήλμπεργκ για παράδειγμα είναι αδιάφορες σε σχέση με το σενάριο. Τι ακριβώς ήθελε να στηρίξει ο σεναριογράφος βάζοντας εφετζίδικες πολεμικές σκηνές για τόση ώρα; Μήπως το «μικρό» και «ιστορικά ελλιπές» σενάριο; Ακόμα και το κατά πιο πολύ εφετζίδικο παραμύθι του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο «ο λαβύρινθος του Πάνα» μας οδηγεί στην αλήθεια της εποχής που πραγματεύεται (το τέλος του ισπανικού εμφυλίου). Σίγουρα η ταινία δεν έχει μόνο αρνητικά στοιχεία. Όσοι την έχετε δει θα απολαύσατε την καταπληκτική φωτογραφία, την μουσική του Γιάννη Αγγελάκα άλλα και την ερμηνεία κάποιον ηθοποιών όπως των παιδιών.

Η αντίσταση και ο εμφύλιος ήταν μια μεγάλη επανάσταση που δυστυχώς έχασε και καρατομήθηκε από την Ελληνική άρχουσα τάξη , την δεξιά και τους Αμερικανούς. Στα επιχειρήματα όσων πιστεύουν την θεωρία του «αλληλοσπαραγμού» υπάρχει και το «ευτυχώς δεν κέρδισαν οι αντάρτες γιατί θα είχαμε γίνει Αλβανία του Χότζα». Βλακείες, συγνώμη για την έκφραση, αλλά το κράτος και το παρακράτος της δεξιάς μαζί με τον Βασιλιά και τους Αμερικανούς ένα τέτοιο σύστημα είχαν φτιάξει!

Χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να φύγουν στην ανατολική Ευρώπη για να σωθούν, άλλοι τόσοι βασανιστήκαν και εξοριστήκαν στα ξερονήσια. Στην Μακρόνησο προσπάθησαν να διαλύσουν τον ανθό και την πρωτοπορία τις νεολαίας της εποχής . Ολόκληρα χωριά της ελληνικής υπαίθρου ερημώθηκαν με αίτιο την πείνα και τις διώξεις, με τους κατοίκους τους να πηγαίνουν στα ορυχεία του Βελγίου και στα εργοστάσια την Γερμανίας. Χιλιάδες αριστεροί να μην μπορούν να βρουν δουλειά και ακόμα να υπάρχουν άνθρωποι που ζούσαν στην παρανομία για πολλά χρόνια. Η χωροφυλακή και η ασφάλεια να κατασκοπεύει έξω από τα σπίτια των ανθρώπων και να δέρνει μέσα στα τμήματα. Η Φρειδερίκη να έχει αρχίσει το παιδομάζωμα… Κάπως έτσι μοιάζουν και οι περιγραφές για την Αλβανία του Χότζα από μετανάστες που έχουν έρθει από εκεί.

Τι θα γινόταν όμως αν επικρατούσαν οι αντάρτες; Αυτό είναι μια άλλη συζήτηση που πρέπει να συνεχιστεί. Ιδιαίτερα μετά τον Δεκέμβρη του 08 που κάποια παιδιά (σαν αυτά του έργου) ξανακάλυψαν τα οδοφράγματα και το να πετάνε πέτρες στους «συνομήλικους μπάτσους». Θα πρότεινα πρώτα όμως κάποιος να διαβάσει τον λόγο του Άρη Βελουχιώτη στην Λαμία στης 29 Οκτωβρίου 1944, θα μάθει πολλά για τις προθέσεις της μέγιστης και ηρωικής γενιάς της Αντίστασης.

Photo.Εικαστική απεικόνιση (κριτικός ρεαλισμός) της φωτογραφίας με τα κομμένα κεφάλια ανταρτών στον εμφύλιο. Ο δημιουργος είναι ο ζωγράφος Δημήτρης Περδικήδης που ήταν και αυτός αντάρτης και αναγκάστηκε να φυγει στο εξωτερικό την εποχή εκείνη στην αρχή στην Γαλλία και μετά Ισπανία.

al.barouak

Η Ψυχή Βαθιά ήταν άψυχη;

Στους διαδρόμους του Περισσού η Αλέκα, η Λιάνα και η υπόλοιπη παλιοπαρέα έχουν βγάλει τα αριστερόμετρα και μετρούν κατά πόσο η τελευταία ταινία του Παντελή Βούλγαρη πληροί τις προδιαγραφές RED ISO. Το κακό είναι ότι στο σύνολό της, σχεδόν, η δημοσιογραφία (και όχι μόνο) λειτούργησε αναλόγως, αδιαφορώντας για κάτι βασικό. Ότι η Ψυχή Βαθιά είναι έργο τέχνης και όχι ιστορική μαρτυρία.
Πρωταγωνιστές στο στόρι είναι δυο αδέρφια που πολεμούν σε αντίπαλα στρατόπεδα κατά τη διάρκεια του τελικού ξεκαθαρίσματος του εμφυλίου, μεταξύ των ανταρτών και του στρατού. Παρακολουθούμε, λοιπόν, το ανθρωπιστικό δράμα των τελευταίων ημερών στο Γράμμο.
Σε επίπεδο σεναρίου, η ιστορία δεν αποτυπώνεται δυναμικά, παρά τις εντυπωσιακές εκρήξεις του γαρνιρίσματος. Στην προσπάθεια του σεναριογράφου να κρατήσει ίσες αποστάσεις και να προβάλει ανθρωπιστικά και αντιπολεμικά μηνύματα, είπε μισές αλήθειες. Γεγονός μάλλον αναπόφευκτο, δεδομένου των προθέσεών του. Επίσης, χρησιμοποίησε ατάκες-σύμβολα που δεν ταίριαξαν με τη ρεαλιστική κινηματογράφηση.
Από τεχνικής άποψης η Ψυχή Βαθιά είναι σχεδόν άρτια (για τα ελληνικά δεδομένα) Ρεαλιστικές τεχνικές κινηματογράφησης, εντυπωσιακοί ήχοι κι εκρήξεις, ταιριαστή μουσική και πειστικότατη φωτογραφία με background πανέμορφα βουκολικά τοπία.

Ο κινηματογράφος, όμως δεν είναι μόνο τεχνική, είναι και ψυχή (και μάλιστα βαθιά!) Εφόσον, λοιπόν ο Βούλγαρης στήριξε το εγχείρημά του στον συναισθηματισμό του σεναρίου, θα έπρεπε να προετοιμάσει κατάλληλα και τους υποκριτές. Δυστυχώς, όμως, ο σκηνοθέτης (ίσως γιατί επέμεινε υπερβολικά στην τεχνική αρτιότητα) άφησε σε δεύτερη μοίρα τις ψυχές των πρωταγωνιστών του.

Οι ηθοποιοί βαφτίστηκαν αντάρτες, αδέρφια, μάνα, αλλά στην ουσία δεν το βίωσαν και γι’ αυτό δεν το υποκρίθηκαν σωστά, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Και έτσι κάπως: Οι ματιές που ανταλλάσσουν τα αδέρφια δεν είναι αδερφικές. Η φωνή της μάνας απλά μιμείται τη φωνή της μάνας, σαν ανάγνωση σε κάποιο casting. Οι ατάκες τους αχρωμάτιστες, φαντάζουν μηχανικά φτιαγμένες.
Αναπόφευκτα, λοιπόν, οι ψυχές των πρωταγωνιστών έμειναν έξω απ’ το κάδρο, με αποτέλεσμα η Ψυχή Βαθιά να καταντήσει άψυχη.

Vita Mi Barouak

Οικογενειακή δικτατορία

Άλλοι του βάζουν 3 αστέρια, άλλοι 4, άλλοι αρκούνται σε 5 φάσκελα. Η αλήθεια είναι* ότι ο Κυνόδοντας, είναι μια αντιεξουσιαστική αλληγορία με στοιχεία μαύρης κωμωδίας και το σημαντικότερο, ότι σηματοδοτεί τη νέα εποχή του ελληνικού σινεμά. Ίσως ο λεκτικός σουρεαλισμός του Σπιρτόκουτου να έπαιξε το ρόλο κάποιου είδους προάγγελου, αλλά εκεί, ο Ράιχ ήταν κλειδωμένος στη ντουλάπα, ενώ εδώ φιγουράρει στο προσκήνιο.

Ο πατέρας-αφέντης (στέλεχος σε κάποιο εργοστάσιο!) έχει αποφασίσει μαζί με τη γυναίκα του να μεγαλώσουν τα παιδιά τους κλεισμένα μέσα στη βίλα-φυλακή. Τα παιδιά, έφηβοι πλέον, ποτέ δεν έχουν βγει από τη βίλα-φυλακή. Γνωρίζουν και βιώνουν μόνο την αλήθεια του πατέρα και της μητέρας, όπως αυτή τους έχει ειπωθεί: «Ζόμπι είναι τα μικρά κίτρινα λουλούδια», «Μουνί είναι μια λάμπα. Όταν το μουνί σβήνει το δωμάτιο βυθίζεται στο σκοτάδι» και αμέτρητα άλλα τέτοια.
Τα παιδιά διαμορφώνονται και καθορίζονται από τα όρια που θέτει ο γονιός-δικτάτορας. Ο τρόπος της ομιλίας τους θυμίζει «ρομπότ με φουστανάκι» και οι διάλογοί τους ξυπνάνε γύρω μας μνήμες από το θέατρο του παραλόγου. Το μαύρο χιούμορ εναλλάσσεται αναπάντεχα με τον τρόμο. Το σουρεαλιστικό, με το ρεαλιστικό, το οποίο δημιουργεί γέφυρες με τον έξω κόσμο και τελικά το δρόμο της ελευθερίας που καταλήγει λίγο πριν την κάρτα τέλους(;!) σε ένα μεγαλειώδες «ή».

Ο Κυνόδοντας είναι εντυπωσιακά τολμηρός και πρωτότυπος, αλλά κυρίως μορφικά και νοηματικά αρμονικός, έχοντας ως μεγάλο ατού το γεγονός ότι οι υποκριτές, όλοι ανεξαιρέτως, στηρίζουν με απόλυτη επιτυχία το όλο εγχείρημα.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι ο σκηνοθέτης τοποθετεί το σημείο ενδιαφέροντος, συχνά εκτός κάδρου. Καδράροντας το ανούσιο, το λάθος, «το ψευδές», υποστηρίζει και μέσω της μορφής, πέρα του περιεχομένου, ότι σημασία πλέον δεν έχει η αλήθεια και το σημαντικό, αλλά ποιος ορίζει το κάδρο. Ο εξουσιαστής ορίζει τα όρια. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο σκηνοθέτης.
Κι έτσι κάπως ο Λάνθιμος από το εντυπωσιακό μονόπλανο Στον καλύτερό μου φίλο, οδηγείται στον Κυνόδοντα της σπαρτιάτικης λιτότητας, στο κάδρο ψυχρός κριτής, και όχι τέλειος θεατής.
Ναι, ο σκηνοθέτης δικτάτορας.
Όπως κι ο πατέρας δικτάτορας.
Σε αυτή τη Ραϊχική μικρογραφία της κοινωνίας.
Με έμμεσα σχόλια στην προπαγάνδα, στον έλεγχο, στη διαπαιδαγώγηση των τέκνων, στη δικτατορία της ευημερία του «Θαυμαστού καινούργιου κόσμου».
Κυνόδοντας.
Δόντι.
Σκύλος.
Πιστός.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι για την Αγία Οικογένεια, που διαμορφώνει όπως Πρέπει τα τέκνα, ο σκύλος θεωρείται ζώο καλό, αγαθό, αρεστό, γιατί είναι πιστό και δουλοπρεπές.
Αντίθετα, η γάτα θεωρείται θανάσιμος κίνδυνος.
Το βραβείο στις Κάνες δεν ήταν καθόλου τυχαίο. Ο Κυνόδοντας είναι μια κινηματογραφική αλληγορία, καταδικασμένη να συμπεριληφθεί στις σημαντικότερες ταινίες του παγκόσμιου cult σινεμά.


*εδώ, ο αφέντης-κριτής είμαι εγώ


Vita Mi Barouak

Jack Kerouac (12/3/1922 – 21/10/1969)

40 χρόνια κλείνουμε σήμερα από το θάνατο εκείνου που άνοιξε... Το Δρόμο.

Ας θυμηθούμε λοιπόν τα λόγια του:

«Στα τέλη της δεκαετίας του ’40 μια γενιά φωτισμένων χιπστερς, ξεπροβάλουν ξαφνικά κι αλωνίζουν πάνω-κάτω την Αμερική, γεμάτοι σοβαρότητα και περιέργεια, αλητεύοντας και κάνοντας ωτοστόπ... ένα όραμα φτιαγμένο από τον απόηχο της λέξης μπητ, μας λέξης που σημαίνει τσακισμένος, βαρεμένος, γεμάτος από μια έντονη πεποίθηση»

Κι ας υποκλιθούμε παρέα με την Οκτάνα του Ανδρέα Εμπειρίκου:

«Ανοίξτε τα παράθυρα, ανοίξτε τις ψυχές - ο Kerouac διαβαίνει Μουσηγέτης. Διόνυσος μαζί και Απόλλωνας μες στο στενό του παντελόνι, αξύριστος πολλές φορές και πάντοτε ωραίος, ουδόλως φοβούμενος την παρακμή που τον εξέθρεψε, διότι μες στην ψυχή του και ανάμεσα στα σκέλη του μιας νέας ακμής το σπέρμα φέρνει...»

Vita Mi Barouak

Μην ψάχνετε τον Αντίχριστο στο κάδρο

O Τριερ με τον Αντίχριστο κατάφερε να ταρακουνήσει το μέσα μας και τους γύρω μας.
Με μια παραγωγή-σπιρτόκουτο σήκωσε φουρτούνα.
Με σενάριο-πιρόγα μας ταξίδεψε στα μήκη και τα πλάτη της κινηματογραφικής τέχνης.
Προσπάθησε να αποδείξει, ότι κανείς άλλος πάνω στη γη, δεν γνωρίζει όπως αυτός, τη γλώσσα του κινηματογράφου.
Για μένα τα κατάφερε.
Έπαιξε μαζί μας, προσπαθώντας να διασκεδάσει το καταθλιπτικό εγώ του, ζητώντας να του προσφέρουμε το μέτωπό μας για να χαράξει πάνω μας το σημάδι του θηρίου.
Άλλοι γονάτισαν ευλαβικά στην έπαρσή του.
Άλλοι αρνήθηκαν βρίζοντάς τον.
Μην ψάχνετε να βρείτε τον Αντίχριστο στο κάδρο.
Ο θρόνος του Αντίχριστου κρύβεται πίσω απ’ την κινηματογραφική κάμερα.

Vita Mi Barouak

Αριστερή Ανακύκλωση

Σύντομα βαθυστόχαστα κείμενα για τη σύγχρονη Αριστερά, γραμμένα με απλότητα, χιούμορ και επιχειρήματα.
Κείμενα που αποκρυσταλλώνουν τις θέσεις του Περικλή Κοροβέση για την Αναρχία, τη Βία, το ΚΚΕ, το Σύριζα και όχι μόνο... Παρακάτω παραθέτω ένα απόσπασμα από την Αριστερή Ανακύκλωση (εκδ. Εμπειρία, Σεπ 2009) βιβλίο το οποίο συστήνω ανεπιφύλακτα.


«Τη λέξη «Επανάσταση» δεν πρέπει να τη φοβόμαστε. Είναι μετάφραση της λατινογενούς λέξης «REVOLUTION» που είναι μετάφραση της ελληνικής λέξης «Ανακύκλωση». Ο όρος αρχικά ήταν αστρονομικός και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Κοπέρνικο και αφορούσε την πορεία των άστρων που τελικά έβρισκαν την ισορροπία τους και την αρμονία τους. Στην πορεία της Ιστορίας πήρε τη σημερινή έννοια, αλλά σε τελική ανάλυση το νόημα είναι το ίδιο. Σε έναν καπιταλιστικό κόσμο που καταστρέφει τον πλανήτη και τη ζωή, μας χρειάζεται μια νέα ισορροπία και αρμονία για να σωθεί ο πλανήτης και η ζωή, δημιουργώντας μια νέα αρμονία και ευτυχία σε κοινωνίες που η ευημερία θα είναι κτήμα όλων. Και αυτό δεν γίνεται με κυβερνητικά διατάγματα, αλλά με ανατροπές.(..…)»

Κλείνοντας παραθέτω κι ένα κουίζ που διάβασα στο βιβλίο και θέλω να το μοιραστώ μαζί σας:
«Αλήθεια πόσες ψήφους στέλνει στον Καρατζαφέρη κάθε σπασμένη βιτρίνα;»

Vita Mi Barouak

Bill Viola: Video art δρόμος προς την αυτογνωσία

O Bill Viola δεν είναι απλώς ο πρώτος βιντεοκαλλιτέχνης που παρουσίασε τη δουλειά του στο Μetropolitan Μuseum της Νέας Υόρκης ούτε απλώς ένας star της video art. Οι επιρροές του πηγάζουν από τους μυστικιστικούς δρόμους του ταοϊσμού, του βουδισμού και του σουφισμού. Αναπόφευκτα, λοιπόν, η εμπειρία που αποκτά κανείς παρακολουθώντας τα περισσότερα έργα του αγγίζει τα όρια κάποιου είδους μυστικιστικής εμπειρίας.

Ο Bill Viola υποστηρίζει ότι «βαφτίστηκε» καλλιτέχνης όταν σε ηλικία 6 ετών λίγο έλειψε να πνιγεί σε μια λίμνη. «Ήταν η πιο αποκαλυπτική εμπειρία που είχα» συνηθίζει να λέει. «Δεν φοβόμουν. Δεν είχα ιδέα ότι μπορεί να πνιγόμουν από λεπτό σε λεπτό. Μέσα στο νερό υπήρχε μόνο γαλήνη και ησυχία. Εκεί κάτω συνάντησα έναν απίστευτα όμορφο κόσμο, γαλήνιο, γαλαζοπράσινο, που δεν είχα ιδέα ότι υπήρχε κάτω από την επιφάνεια». Ίσως η καλλιτεχνική εμμονή του Bill Viola με το υγρό στοιχείο πηγάζει από αυτή την ακραία παιδική εμπειρία.
Άλλη μία σημαντική εμπειρία που τον στιγμάτισε καλλιτεχνικά ήταν όταν σε ηλικία 22 ετών επισκέφτηκε μαζί με ένα φίλο του για πρώτη φορά την Death Valley (Κοιλάδα του Θανάτου). Εκείνος, ένα παιδί γέννημα-θρέμμα της τσιμεντοκρατούμενης Νέας Υόρκης, είδε με τα μάτια του τις σκιές των φυτών να αποκτούν άλλο νόημα, την απεραντοσύνη της φύσης σε όλο της το μεγαλείο. Αισθάνθηκε τους ορίζοντές του να ανοίγουν.
Για πρώτη φορά στη ζωή του ένιωσε τις αισθήσεις του απελευθερωμένες. Το μέσα του να ταξιδεύει εκατό μίλια μακριά πάνω στην Κοιλάδα του Θανάτου ως τα όρια της κορυφογραμμής στο βάθος του ορίζοντα. Εκεί, στην «κοιλάδα του θανάτου», συνειδητοποίησε ότι είναι συνδεδεμένος με ολόκληρο το σύμπαν και ότι είναι θνητός και αδύναμος απέναντι σε αυτό το μεγαλείο. Τότε άνοιξαν εσωτερικοί δρόμοι που τον βοήθησαν να εκφράσει με την κάμερά του τον αφανή κόσμο που υπάρχει γύρω μας, με ένα μεταφορικό, συμβολικό τρόπο.

Γεννήθηκε το 1951 στη Νέα Υόρκη και αποφοίτησε το 1973 από το Experimental studios του Syracuse University της Νέας Υόρκης, όπου σπούδασε οπτικές τέχνες και ηλεκτρονική μουσική. Για πάνω από 35 χρόνια δημιουργεί video art, εγκαταστάσεις, μουσικά περιβάλλοντα και ηλεκτρονική μουσική, αλλά και πρωτοποριακές δουλειές για τηλεοπτικά προγράμματα.
Σεβάστηκε όχι μόνο την παράδοση της ζωγραφικής αλλά και το νέο μέσο. Με εργαλεία του το νερό, τη φωτιά (αντιπροσωπεύουν τον θεμελιώδη δυναμισμό της φύσης) αλλά και το φως, το σκοτάδι, το κοινωνικό και φυσικό περιβάλλον δημιουργεί στον ψηφιακό καμβά καλλιτεχνικές τελετουργίες. Χρησιμοποιώντας το βίντεο, εξερευνά τα όρια της ανθρώπινης αντίληψης ως της κύριας οδού προς την αυτογνωσία. Τα πιο γνωστά έργα του είναι τα: The Passing, The Reflecting Pool, The Crossing, The Greeting, Five Angles for the Millennium κ.ά.
Το 2001 εκπροσώπησε τις ΗΠΑ στην Μπιενάλε της Βενετίας, ενώ έχει λάβει μέρος σε δεκάδες ατομικές και συλλογικές εκθέσεις σε όλο τον κόσμο και έχει τιμηθεί με πολλές διεθνείς διακρίσεις.
Ταξίδεψε πολύ κι έζησε αρκετό καιρό στη Φλωρεντία ως τεχνικός διευθυντής του στούντιο βιντεοτέχνης, ενώ έχει κάνει εθνολογικές και μουσικολογικές έρευνες στον Νότιο Ειρηνικό, στην Ινδονησία, στην Τυνησία, την Ινδία και την Αυστραλία, όπου γνώρισε και τη σύζυγό του και μόνιμη σχεδόν από τότε συνεργάτη του Kira Perov.
Το σημαντικότερο, όμως, ταξίδι της ζωής του ήταν στην Ιαπωνία, όπου μέσω ενός προγράμματος ανταλλαγής καλλιτεχνών τού δόθηκε η ευκαιρία να ζήσει και να διδαχθεί πολλά για τις μυστικιστικές παραδόσεις των ανατολικών θρησκειών. Ο ίδιος ανέφερε ότι του έκανε ιδιαίτερη εντύπωση όταν, σε επίσκεψή του σε κάποια έκθεση με βουδιστικά γλυπτά, είδε μια γυναίκα να πλησιάζει ένα ένα τα αγάλματα, να γονατίζει μπροστά τους και να προσεύχεται με ευλάβεια. Ξαφνιάστηκε που κανείς από τους φύλακες δεν επενέβη − δεν ήταν χώρος λατρείας, αλλά ένα μουσείο τέχνης. Τότε συνειδητοποίησε ότι μόλις είχε γίνει μάρτυρας ενός είδους ζωντανής τέχνης που τον είχε παρασύρει, άλλη μια φορά, κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων, στη γαλαζοπράσινη γαλήνια λίμνη που ο καθένας κρύβει μέσα του.


Vita Mi Barouak
Δημοσιεύτηκε στο Batterie mag

Διαδήλωση διαμαρτυρίας για την καταστροφική πυρκαγιά

Διαδήλωση διαμαρτυρίας
για την καταστροφική πυρκαγιά στη βορειοανατολική Αττική,
την Παρασκευή (28/8) στις 7 το απόγευμα
στην πλατεία Συντάγματος.

Θα είμαστε όλοι εκεί!